Bản tin pháp lý số tháng 04/2026 – Những điểm mới quan trọng của Luật sở hữu trí tuệ số 131/2025/QH15 (“Luật sở hữu trí tuệ 2025”)

Kính gửi Quý khách hàng,

Trong khuôn khổ bài viết này, chúng tôi sẽ tổng hợp và phân tích một số nội dung cập nhật đáng chú ý của pháp luật sở hữu trí tuệ năm 2025, bao gồm các thay đổi liên quan đến cơ chế thẩm định nội dung đối với đơn đăng ký sáng chế, nhãn hiệu; quy định về phạm vi và thời hạn ủy quyền trong hoạt động đại diện sở hữu công nghiệp; cũng như bước đầu đề cập đến yếu tố trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực này. Bên cạnh đó, bài viết cũng làm rõ các quy định nhằm tăng cường hiệu quả bảo vệ quyền, bao gồm việc bổ sung biện pháp khẩn cấp tạm thời và cập nhật cơ chế xác định mức bồi thường thiệt hại do hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ gây ra, qua đó giúp doanh nghiệp có cái nhìn đầy đủ hơn để chủ động tuân thủ và quản trị rủi ro pháp lý.

1.  Bổ sung cơ chế thẩm định nội dung nhanh đối với sáng chế, nhãn hiệu

Luật sở hữu trí tuệ 2025 đã bổ sung thêm cơ chế thẩm định nội dung nhanh đối với sáng chế và nhãn hiệu, cụ thể “trong các trường hợp theo quy định của Chính phủ, người nộp đơn có quyền yêu cầu thẩm định nội dung nhanh đối với đơn đăng ký sáng chế, đơn đăng ký nhãn hiệu. Việc thẩm định nội dung nhanh được thực hiện trong thời hạn ba tháng kể từ thời điểm quy định tại điểm a hoặc điểm b khoản 2 Điều này[1].”

Như vậy, Luật Sở hữu trí tuệ 2025 đã bổ sung cơ chế “thẩm định nội dung nhanh”, cho phép rút ngắn thời gian xem xét đơn đăng ký sáng chế và nhãn hiệu xuống chỉ còn 03 tháng (thay vì 12 tháng đối với sáng chế và 05 tháng đối với nhãn hiệu như trước đây).

Tuy nhiên, cơ chế thẩm định nhanh này không được áp dụng rộng rãi mà chỉ áp dụng đối với các trường hợp cụ thể do Chính phủ quy định, mà thông thường Chính phủ sẽ ra nghị định để hướng dẫn thi hành luật. Theo Dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật sở hữu trí tuệ 2025 đang được lấy ý kiến, một số trường hợp tiêu biểu có thể được áp dụng cơ chế này bao gồm:

• Nhãn hiệu được sử dụng cho hàng hoá được sản xuất theo sáng chế thuộc Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo pháp luật về công nghệ hoặc sáng chế được nghiên cứu và khai thác cho các tình huống khẩn cấp liên quan đến an ninh, quốc phòng, thiên tai, dịch bệnh.
• Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu là một trong những tài liệu hoặc điều kiện bắt buộc mà người nộp đơn phải có khi thực hiện các thủ tục khác theo quy định pháp luật.

Việc bổ sung cơ chế thẩm định nội dung nhanh là một bước tiến đáng kể trong cải cách thủ tục hành chính sở hữu trí tuệ, góp phần rút ngắn thời gian bảo hộ quyền và đáp ứng kịp thời nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. Tuy nhiên, do phạm vi áp dụng còn phụ thuộc vào quy định chi tiết của Chính phủ, doanh nghiệp và người nộp đơn cần theo dõi sát các văn bản hướng dẫn để xác định khả năng áp dụng và tận dụng hiệu quả cơ chế này trong chiến lược bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ của mình.

2. Thời hạn uỷ quyền đối với văn bản uỷ quyền đại diện liên quan đến sở hữu công nghiệp

Luật sở hữu trí tuệ 2025 đã quy định cụ thể về thời hạn ủy quyền đối với văn bản ủy quyền đại diện liên quan đến đơn sở hữu công nghiệp. Theo quy định tại Điều 107 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022, giấy uỷ quyền không có thời hạn uỷ quyền được coi là có hiệu lực vô thời hạn và chỉ chấm dứt hiệu lực khi bên uỷ quyền tuyên bố chấm dứt uỷ quyền. Song, theo quy định mới tại Luật sở hữu trí tuệ 2025, “thời hạn ủy quyền này bị giới hạn lại và được xác định theo quy định của Bộ luật Dân sự”. Căn cứ Điều 563 Bộ luật Dân sự 2015 “Thời hạn ủy quyền do các bên thỏa thuận hoặc do pháp luật quy định; nếu không có thỏa thuận và pháp luật không có quy định thì hợp đồng ủy quyền có hiệu lực 01 năm, kể từ ngày xác lập việc ủy quyền”.

Theo đó, trường hợp các bên không thỏa thuận về thời hạn ủy quyền thì thời hạn này sẽ được xác định là 01 năm chứ không còn được xác định là vô thời hạn.

3. Đề cập đến “trí tuệ nhân tạo” trong sở hữu trí tuệ

tiên pháp luật sở hữu trí tuệ của Việt Nam chính thức đề cập đến trí tuệ nhân tạo (AI). Theo Điều 96.1(d) của Luật Sở hữu trí tuệ 2025, tác giả của sáng chế và kiểu dáng công nghiệp bắt buộc phải là con người, đồng nghĩa với việc AI không được công nhận là tác giả hoặc nhà sáng chế theo quy định hiện hành.

Bên cạnh đó, Điều 7.5 cho phép tổ chức, cá nhân sử dụng dữ liệu về đối tượng sở hữu trí tuệ đã được công bố hợp pháp để phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm và huấn luyện AI, với điều kiện không gây phương hại bất hợp lý đến quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể quyền. Tuy nhiên, do việc huấn luyện AI về bản chất liên quan đến sao chép, lưu trữ và xử lý dữ liệu, quy định này tiềm ẩn nguy cơ xâm phạm quyền, đặc biệt là quyền sao chép nếu không có sự đồng ý hoặc thù lao phù hợp.

Trên thực tế, điều kiện “không gây phương hại bất hợp lý” còn mang tính định tính, thiếu tiêu chí rõ ràng và khó áp dụng, đặc biệt khi chủ thể quyền khó kiểm soát việc sử dụng dữ liệu. Điều này có thể dẫn đến các rủi ro như nội dung AI cạnh tranh với tác phẩm gốc, làm giảm nguồn thu, làm mờ dấu ấn sáng tạo và gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.

4. Bổ sung biện pháp khẩn cấp tạm thời và mức bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền sở hữu trí tuệ gây ra

Điều 205 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2025 đã điều chỉnh theo hướng tăng cường mức độ bảo vệ quyền của chủ thể quyền, đặc biệt trong cơ chế bồi thường thiệt hại. Cụ thể, trong trường hợp không thể xác định thiệt hại vật chất theo các căn cứ luật định, mức bồi thường do Tòa án quyết định đã được nâng từ 500 triệu đồng lên tối đa 1 tỷ đồng. Quy định này thể hiện rõ xu hướng siết chặt chế tài, nâng cao tính răn đe đối với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Bên cạnh đó, nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong môi trường số, Điều 202 Luật Sở hữu trí tuệ 2025 đã bổ sung các biện pháp khẩn cấp tạm thời để xử lý hành vi xâm phạm trên không gian mạng. Theo đó, cơ quan có thẩm quyền có thể áp dụng các biện pháp như yêu cầu ẩn hoặc vô hiệu hóa quyền truy cập đối với thông tin, nội dung, tài khoản, trang web, ứng dụng hoặc địa chỉ internet có liên quan đến hành vi vi phạm. Đây được xem là công cụ pháp lý quan trọng giúp ngăn chặn kịp thời và hiệu quả các hành vi xâm phạm trong bối cảnh số hóa ngày càng gia tăng.

Tổng thể, Luật Sở hữu trí tuệ năm 2025 đã có những điều chỉnh quan trọng theo hướng hiện đại hóa và tăng cường hiệu quả thực thi, thể hiện qua việc cải tiến thủ tục thẩm định, làm rõ cơ chế ủy quyền, bước đầu tiếp cận các vấn đề liên quan đến trí tuệ nhân tạo và nâng cao các biện pháp bảo vệ quyền, đặc biệt trong môi trường số. Những thay đổi này không chỉ góp phần rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao tính minh bạch mà còn tăng cường khả năng bảo vệ quyền lợi của chủ thể quyền; tuy nhiên, để áp dụng hiệu quả trên thực tế, doanh nghiệp vẫn cần chủ động theo dõi các quy định hướng dẫn chi tiết và rà soát, điều chỉnh chiến lược sở hữu trí tuệ của mình cho phù hợp với bối cảnh pháp lý mới.

Như thường lệ, chúng tôi hy vọng Quý khách hàng thấy bài viết này hữu ích và mong muốn được làm việc với Quý khách hàng trong thời gian tới.

Trân trọng,

Công ty Luật TNHH ENT

[1] Đối với sáng chế: Thời điểm được tính từ ngày công bố đơn nếu yêu cầu thẩm định nội dung được nộp trước ngày công bố đơn hoặc kể từ ngày nhận được yêu cầu thẩm định nội dung nếu yêu cầu đó được nộp sau ngày công bố đơn

Đối với nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp và chỉ dẫn địa lý: Thời điểm được tính từ ngày công bố đơn