Kính gửi Quý Khách hàng,
Ngày 20/10/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 393/2026/NĐ-CP về người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam (“Nghị định 393”). Nghị định sẽ bắt đầu có hiệu lực từ ngày 05/12/2026 và thay thế hoàn toàn Nghị định 219/2025/NĐ-CP (“Nghị định 219”). Nghị định mới không đổi khung quản lý, mà kế thừa sáu thủ tục cấp, cấp lại và gia hạn giấy phép lao động (“GPLĐ”) và giấy xác nhận không thuộc diện cấp GPLĐ. Dưới đây là những điểm mới của Nghị định 393 mà doanh nghiệp cần quan tâm.
- Số hóa và cắt giảm thủ tục nhờ liên thông Hệ thống dữ liệu quốc gia
Trước đó, Nghị định 219 đã có bước đầu triển khai việc nộp hồ sơ lý lịch tư pháp trực tuyến và chia sẻ dữ liệu khám sức khỏe điện tử từ các cơ sở y tế. Tuy nhiên, điều này sau đó đã được quy chuẩn hóa cụ thể trong Nghị định 393 bằng cách bổ sung riêng Điều 7 quy định về cơ chế liên thông khai thác thông tin từ Cơ sở dữ liệu (“CSDL”). Khi làm thủ tục đề nghị cấp GPLĐ hoặc Giấy xác nhận không thuộc diện cấp GPLĐ, doanh nghiệp không bắt buộc phải nộp bản giấy của các giấy tờ sau nếu cơ quan thẩm quyền khai thác được trực tiếp thông tin đã có trên hệ thống dữ liệu chia sẻ:
- Phiếu lý lịch tư pháp (khai thác qua CSDL lý lịch tư pháp).
- Giấy khám sức khỏe (khai thác qua CSDL quốc gia về y tế / hệ thống kết nối).
- Hộ chiếu & Ảnh chân dung (khai thác qua CSDL quốc gia về xuất nhập cảnh và CSDL người lao động nước ngoài).
Về hồ sơ thực hiện thủ tục, căn cứ Khoản 1 Điều 6 Nghị định 393 loại hộ chiếu khỏi yêu cầu hợp pháp hóa lãnh sự, đồng thời chỉ giữ yêu cầu chứng thực bản sao với giấy tờ thuộc diện phải hợp pháp hóa. Trong khi trước đây Điều 5 Nghị định 219 buộc giấy tờ do cơ quan nước ngoài cấp phải hợp pháp hóa lãnh sự, và bản sao phải chứng thực với bản gốc trước khi dịch. Hơn nữa, theo Điều 28 Nghị định 393, hồ sơ gia hạn GPLĐ chỉ còn 05 thành phần và không còn giấy khám sức khỏe. Với các thủ tục cấp mới và gia hạn khác, nghị định cho phép dùng giấy khám sức khỏe do cơ sở y tế nước ngoài có thẩm quyền cấp.
Về trình tự xử lý giấy tờ do nước ngoài cấp, doanh nghiệp cần thực hiện theo đúng thứ tự sau: (i) hợp pháp hóa lãnh sự tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài hoặc tại Cục Lãnh sự, Bộ Ngoại giao (trừ hộ chiếu và các trường hợp được miễn theo điều ước quốc tế hoặc nguyên tắc có đi có lại); (ii) dịch sang tiếng Việt và công chứng, chứng thực bản dịch, có ký nháy từng trang và chữ ký của người dịch hoặc người thực hiện công chứng; (iii) nộp hồ sơ trên Cổng dịch vụ công quốc gia.
- Mở rộng chính sách miễn Giấy phép lao động cho Nhân tài và Công nghệ cao
Điều 8 của Nghị định 393 liệt kê 18 trường hợp không thuộc diện cấp GPLĐ, nhiều hơn so với 15 trường hợp tại Điều 7 của Nghị định 219. Theo đó, các nhóm mới đều gắn với mục tiêu thu hút nhân lực chất lượng cao:
- Chuyên gia làm việc trong lĩnh vực thuộc Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, cùng thân nhân của họ
- Người được thu hút theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình quốc gia phát triển nhân lực trí tuệ nhân tạo
- Người vào Việt Nam làm việc bằng thẻ miễn thị thực đặc biệt theo Nghị định 221/2025/NĐ-CP
- Người có trình độ thạc sĩ trở lên thuộc các lĩnh vực STEM, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, tài chính, kinh tế, quản trị kinh doanh tham gia giảng dạy, nghiên cứu tại cơ sở giáo dục
Tuy nhiên, theo quy định tại Nghị định 393, việc người lao động nước ngoài thuộc trường hợp không phải cấp GPLĐ không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được miễn toàn bộ các thủ tục pháp lý liên quan. Tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện thủ tục đề nghị cấp Giấy xác nhận không thuộc diện cấp GPLĐ theo Điều 8, Điều 9 hoặc thực hiện nghĩa vụ thông báo với cơ quan có thẩm quyền trước ít nhất 03 ngày làm việc theo khoản 1 Điều 10 của Nghị định. Bên cạnh đó, người lao động nước ngoài vẫn phải đáp ứng các điều kiện về nhập cảnh, thị thực và đăng ký tạm trú theo quy định của pháp luật về xuất nhập cảnh.
Đáng chú ý, khoản 5 điều 3 Nghị định 393 quy định rõ rằng đối với trường hợp người lao động nước ngoài vào Việt Nam làm việc ngắn hạn dưới 90 ngày trong một năm, thời gian làm việc được tính theo nguyên tắc cộng dồn trong năm dương lịch (từ ngày 01/01 đến ngày 31/12), thay vì tính riêng cho từng lần nhập cảnh. Đặc biệt, tổng thời gian này được tính trên tất cả các đợt làm việc tại Việt Nam, kể cả khi người lao động làm việc cho nhiều doanh nghiệp khác nhau. Chẳng hạn, nếu một chuyên gia nước ngoài làm việc Đợt 1 tại Công ty A trong 40 ngày và Đợt 2 tiếp tục làm việc tại Công ty B trong 60 ngày trong cùng một năm, tổng thời gian cho 02 đợt làm việc là 100 ngày, tức đã vượt quá giới hạn 90 ngày.
Ngoài ra, Nghị định 393 cũng đặt ra cơ chế nhằm hạn chế tình trạng doanh nghiệp lợi dụng quy định về thời gian làm việc ngắn hạn để né tránh nghĩa vụ xin cấp GPLĐ. Theo điểm a khoản 13 Điều 8, trường hợp người lao động nước ngoài vào Việt Nam làm việc ngắn hạn nhưng có phát sinh quan hệ thuê mướn, sử dụng lao động và trả lương tại Việt Nam thì không được áp dụng diện miễn GPLĐ dành cho trường hợp làm việc dưới 90 ngày. Thay vào đó, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục xin cấp GPLĐ theo hình thức làm việc theo hợp đồng lao động quy định tại Điều 19 của Nghị định.
Như vậy, khi xác định người lao động nước ngoài có thuộc diện miễn GPLĐ hay không, doanh nghiệp không nên chỉ căn cứ vào thời gian làm việc dưới 90 ngày mà cần đồng thời xem xét bản chất quan hệ làm việc, chủ thể thuê mướn, sử dụng lao động và cơ chế chi trả tiền lương. Việc xác định đúng trường hợp áp dụng ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ pháp lý và hạn chế rủi ro vi phạm quy định về sử dụng lao động nước ngoài tại Việt Nam.
- Tiêu chuẩn xác định “Chuyên gia” linh hoạt & chi tiết hơn
Theo khoản 3 Điều 3 Nghị định 219, chuyên gia chủ yếu phải có bằng đại học cùng 02 năm kinh nghiệm, hoặc làm trong lĩnh vực tài chính, khoa học công nghệ, chuyển đổi số cùng 01 năm kinh nghiệm. Đồng thời, khoản 3 Điều 4 Nghị định 393 cũng bổ sung 05 trường hợp mới và quy định cụ thể hơn như sau:
- Công nghệ chiến lược: chỉ cần bằng đại học trở lên đúng chuyên ngành thuộc Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược, không đòi hỏi số năm kinh nghiệm.
- Trường Top 500 thế giới: tốt nghiệp đại học loại giỏi trở lên các ngành khoa học công nghệ tại cơ sở giáo dục đại học thuộc nhóm 500 trường hàng đầu theo bảng xếp hạng QS, THE, Shanghai Ranking, U.S. News trong 03 năm gần nhất hoặc bảng xếp hạng theo công bố của Bộ Giáo dục và Đào tạo (nếu có), và có ít nhất 01 năm kinh nghiệm phù hợp.
- Văn hóa, nghệ thuật, thể thao: theo Phụ lục III. Nghị định 219 giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn riêng, còn Nghị định 393 ban hành ngay Phụ lục III với tiêu chí và giấy tờ chứng minh cụ thể cho từng nhóm như đạo diễn, diễn viên, chuyên gia bảo tồn di sản, huấn luyện viên, vận động viên.
- Giảng dạy, nghiên cứu: chuyên gia giảng dạy, nghiên cứu khoa học và trao đổi học thuật tại cơ sở giáo dục đáp ứng điều kiện quy định.
- Kinh nghiệm thực tế: ít nhất 05 năm kinh nghiệm phù hợp với vị trí dự kiến tại Việt Nam, không bắt buộc có bằng đại học. Trường hợp này cần văn bản xác nhận của người sử dụng lao động ở nước ngoài về số năm kinh nghiệm (điểm e khoản 3 Điều 20).
Về cách chứng minh kinh nghiệm, người từng làm việc tại Việt Nam được dùng chính GPLĐ hoặc Giấy xác nhận không thuộc diện cấp GPLĐ, hoặc dữ liệu trong cơ sở dữ liệu, để chứng minh số năm kinh nghiệm mà không phải xin lại xác nhận từ doanh nghiệp nước ngoài (khoản 5 Điều 20). Cách này không áp dụng nếu quy định không đòi hỏi số năm kinh nghiệm tối thiểu.
Căn cứ theo khoản 2 Điều 4 Nghị định 393, Giám đốc điều hành phụ trách một lĩnh vực chỉ cần ít nhất 02 năm kinh nghiệm, thay vì 03 năm như điểm b khoản 2 Điều 3 Nghị định 219. Một thuận lợi khác là người từng làm việc tại Việt Nam có thể dùng chính GPLĐ, giấy xác nhận không thuộc diện cấp GPLĐ đã được cấp, hoặc thông tin trong cơ sở dữ liệu người lao động nước ngoài để chứng minh số năm kinh nghiệm. Quy định này không áp dụng với trường hợp pháp luật không đòi hỏi số năm kinh nghiệm tối thiểu.
Hai thay đổi này mở rộng đáng kể nguồn nhân sự đủ điều kiện, nhất là với doanh nghiệp công nghệ, cơ sở giáo dục, doanh nghiệp mới thành lập và các lĩnh vực đặc thù.
- Siết chặt trách nhiệm quản lý của người sử dụng lao động
Nghị định 393 siết chặt quy trình tuyển dụng. Doanh nghiệp phải đăng thông báo tuyển dụng lao động Việt Nam cho các vị trí dự kiến dùng người nước ngoài trước ít nhất 05 ngày làm việc tính đến ngày nộp hồ sơ giải trình (Mẫu số 03 Phụ lục I) thay vì chỉ quy định 05 ngày trong Nghị định 219, với các trường hợp thuộc diện phải thông báo được quy định tại điểm a, i, m Khoản 1 Điều 2. Điểm c, d khoản 6 Điều 37 cũng quy định rõ: thông tin về người lao động nước ngoài dự kiến tuyển phải khớp với thông báo tuyển dụng về vị trí công việc, hình thức, địa điểm, thời hạn làm việc, và không được thấp hơn yêu cầu về trình độ chuyên môn kỹ thuật, kinh nghiệm đã đăng. Ngược lại, Tổng giám đốc hoặc Giám đốc có tên trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp được loại trừ khỏi việc giải trình nhu cầu theo Mẫu số 03.
Ngoài ra, Điểm b và điểm đ khoản 6 Điều 37 bổ sung các nghĩa vụ mới:
- Không cho thuê lại lao động nước ngoài, và chỉ tuyển dụng, sử dụng để đáp ứng trực tiếp nhu cầu của chính doanh nghiệp.
- Quản lý thông tin về lao động nước ngoài bằng bản giấy hoặc bản điện tử.
- Báo cáo định kỳ trước ngày 05/6 và 05/12 hằng năm theo Phụ lục IV, hoặc báo cáo đột xuất khi cơ quan nhà nước yêu cầu.
Nghĩa vụ báo cáo định kỳ không áp dụng nếu thông tin đã khai thác được từ cơ sở dữ liệu. Nghị định 219 chủ yếu quy định trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước (Điều 36) và chưa có quy định riêng này cho người sử dụng lao động.
5. Thời hạn thủ tục thuận lợi hơn, thu hồi giấy phép chặt hơn
Điều 28 Nghị định 219 yêu cầu nộp hồ sơ gia hạn GPLĐ từ 10 đến 45 ngày trước ngày hết hạn, với thời gian giải quyết 10 ngày làm việc. Ngược lại, Điều 29 Nghị định 393 mở khung nộp lên từ 10 ngày làm việc đến 90 ngày trước ngày hết hạn, và rút thời gian giải quyết xuống 05 ngày làm việc. Điều 17 áp dụng khung nộp tương tự cho giấy xác nhận miễn GPLĐ.
Thêm vào đó, Điều 31 bổ sung căn cứ thu hồi và nộp lại GPLĐ đối với trường hợp người lao động nước ngoài bị trục xuất theo bản án hoặc quyết định của Tòa án/cơ quan có thẩm quyền đã có hiệu lực pháp luật. Khi căn cứ thu hồi phát sinh, người sử dụng lao động không nên tiếp tục xem GPLĐ là giấy tờ hợp lệ để duy trì quan hệ lao động.
- Quy định Chuyển tiếp cụ thể cho Doanh nghiệp
Theo Điều 35, GPLĐ và giấy xác nhận miễn GPLĐ đã cấp theo Nghị định 219 (hoặc các nghị định trước đó) tiếp tục có giá trị đến hết thời hạn. Hồ sơ nộp trước ngày 05/12/2026 vẫn được xử lý theo quy định cũ. Đối với lao động kỹ thuật di chuyển nội bộ đã được cấp theo Nghị định 219, giấy phép vẫn dùng đến hết hạn. Khi cấp lại hoặc gia hạn, hồ sơ chuyển sang vị trí chuyên gia nếu người lao động đáp ứng đủ điều kiện (khoản 3 Điều 35). Nguyên nhân là Nghị định 393 không còn liệt kê lao động kỹ thuật trong nhóm di chuyển nội bộ như khoản 13 Điều 7 Nghị định 219.
KHUYẾN NGHỊ CHO DOANH NGHIỆP
Doanh nghiệp nên rà soát danh sách lao động nước ngoài và ngày hết hạn từng giấy phép trước ngày 05/12/2026. Với nhóm kỹ thuật di chuyển nội bộ, cần kiểm tra sớm khả năng đáp ứng tiêu chuẩn chuyên gia. Quy trình nội bộ cần cập nhật các nghĩa vụ mới: đăng tuyển trước 05 ngày làm việc, thu hồi giấy phép trong 10 ngày làm việc và báo cáo định kỳ hai lần mỗi năm. Doanh nghiệp cũng nên tận dụng khung nộp gia hạn 90 ngày để chủ động hơn.
Như thường lệ, chúng tôi hy vọng Quý khách hàng thấy bài viết này hữu ích và mong muốn được đồng hành, hỗ trợ Quý Khách hàng trong thời gian tới.
Trân trọng,
Công ty Luật TNHH ENT
English
